Hãy Đọc Các Dòng Chữ Trong Tâm Thức Mình

Dù Phật giáo luôn quan tâm đến việc nêu cao trước quảng đại quần chúng hình ảnh của một tín ngưỡng phi-bạo-lực và mở rộng, thế nhưng đôi khi cũng không tránh bị cáo buộc là kỳ thị phụ nữ (misogyny) và phân biệt giới tính (sexism), nhất là khi nhìn vào vị trí của người phụ nữ trong sinh hoạt tập thể chốn chùa chiền. Tuy cũng có nhiều tông phái xem người phụ nữ là những hình thức biểu hiện của trí tuệ (chẳng hạn như đối với Phật giáo Tây Tạng), nhưng dưới góc nhìn của quảng đại quần chúng thì các sự kiện trên đây dường như cho thấy một sự nghịch lý và có thể nói là cả một sự mâu thuẫn nữa. Vậy đối với điều này thì đâu là sự thật? Nhằm tránh những sự tranh cãi vô bổ về vấn đề rất tế nhị này, thiết nghĩ chúng ta hãy nên hết sức thận trọng.

            Điều thận trọng trước nhất và cũng quan trọng nhất, là phải quan niệm thế nào về mức độ khả năng tinh thần của người phụ nữ mà các nền văn hóa Á châu đã gán cho họ, nơi mà Phật giáo đã bắt rễ từ lâu đời. Phật giáo là một tín ngưỡng sinh động và do đó cũng tương tự như các tôn giáo khác, luôn đi sát với bối cảnh sinh hoạt của xã hội. Nếu giáo lý của Phật giáo cho rằng về phương diện tâm linh, người phụ nữ hoàn toàn hội đủ khả năng tương tự như nam giới, thì các xã hội phụ hệ lại quan niệm khác hơn về vai trò và vị thế của họ trong xã hội. Tất nhiên là điều này đã đưa đến các tập quán và các sinh hoạt xã hội gò bó hơn đối với người phụ nữ, có nghĩa là đi ngược lại với tinh thần Phật giáo, và trên thực tế thì quả cũng đúng như vậy - từ quá khứ cho đến ngày nay!   

            Sự thận trọng thứ hai liên quan đến những gì đã được nêu lên trong kinh điển cổ xưa. Thật vậy trong bối cảnh ngày nay, mỗi khi đọc một bài kinh nguyên thủy mang tính cách thiêng liêng đã hơn hai ngàn năm xưa, dù thuộc vào lãnh vực giới luật hay tu tập, thì chúng ta sẽ không sao tránh khỏi những nhận định về nội dung của bài kinh, phản ảnh những mong đợi mang tính cách hiện đại của chúng ta trong bối cảnh ngày nay, những mong đợi trong một thời đại tân tiến, khác hẳn với thời đại khi mà bài kinh ấy được thuyết giảng. Thật hết sức hiển nhiên là ngày nay chúng ta không thể đọc bài kinh ấy với tinh thần mà người xưa đã đọc - thế nhưng chẳng phải chúng ta cũng có thể tự hình dung mình là một nhà sư Ấn độ tu hành vào đầu kỷ nguyên Thiên Chúa giáo hay sao? (để mà đọc bài kinh ấy trong bối mà nó đã được ghi chép) - vì thế chúng ta phải cố gắng tìm hiểu xem trong hoàn cảnh nào mà các bài kinh ấy đã được mang ra thuyết giảng trước quảng đại quần chúng, nói một cách khác là các kinh sách ấy đã được trước tác trong một bối cảnh lịch sử như thế nào. Nên ghi nhớ điều này trong tâm, vì đó là cách giúp chúng ta "cật vấn" các kinh điển cổ xưa và để cho chúng "nói lên" với mình những gì vẫn còn hợp thời với bối cảnh tân tiến của chúng ta ngày nay, sau khi đã loại bỏ được ảnh hưởng của các nền văn hóa, địa lý và những gì của các thời đại cổ xưa.

            Do đó chúng ta sẽ có thể đọc các kinh sutra cũng như tạng luật vinaya, tức là các giới luật trong chốn chùa chiền, và giúp chúng ta hiểu được tại sao Đức Phật lại đắn đo rất lâu trước khi cho phép người phụ nữ gia nhập Tăng đoàn mà Ngài vừa mới gầy dựng được. Một trong những phụ nữ tha thiết nhất muốn được gia nhập Tăng đoàn chính là người dì của Đấng Giác Ngộ, Mahâprojapatî, người đã nuôi nấng Ngài từ thuở bé. Chính vì sự khẩn khoản của A-nan-đà, người đệ tử thân cận bên cạnh Ngài, mà Đức Phật cuối cùng đã chấp nhận cho một người thân quyến gia nhập Tăng đoàn, và sau đó là đến lượt các người phụ nữ khác, trong số này có cả phu nhân trước đây của Ngài. Tuy nhiên không phải vì thế mà Đức Phật không đưa ra thêm một số quy luật đặt các ni cô vào một quy chế thấp hơn so với các tăng sĩ nam giới. Trong các kinh điển sutra, cũng không phải là hiếm khi đọc thấy các trường hợp Đức Phật cảnh giác các nam tu sĩ trước sự quyến rũ của phụ nữ (người phụ nữ cũng chỉ là xương thịt, máu mủ, mùi hôi, mang đầy bệnh tật, nhưng đối với người đàn ông thì vì vô minh nên sự "quyến rũ" thúc đẩy bởi bản năng dục tính và truyền giống cũng có thể xảy ra bên trong tâm thức họ. Ngược lại thì một phụ nữ đối với người đàn ông hay giữa những người đồng tính luyến ái với nhau thì cũng thế), thậm chí người ta còn thấy cả những lời tiên đoán cho rằng giáo huấn của Đức Phật rồi đây sẽ bị suy thoái nhanh chóng vì sự hiện diện của các nữ tu sĩ trong Tăng đoàn. Sau hết là người phụ nữ còn bị mô tả qua những góc nhìn không mấy hấp dẫn lắm, với mục đích ngăn chận sự tham dục của người tu hành nam giới. Nhiều phép thiền định được đưa ra nhằm "mổ xẻ" người phụ nữ xinh đẹp bên trong tâm thức mình hầu biến họ trở thành một cái bọc cất chứa phèo phổi ruột gan và các thể dạng tính tình thật đáng khiếp sợ... Các điều ấy gợi lên một sự thận trọng nào đó đối với người tu hành nam giới, nếu không muốn nói đó là cả một sự kinh tởm trước một con yêu quái là người phụ nữ!

            Thế nhưng thật ra thì chúng ta không nên nhìn mọi sự ở cấp bậc sơ đẳng như thế:

          - Bạch Thế Tôn, một người phụ nữ có thể đạt được giác ngộ hay chăng?
          - Có chứ! Này A-nan-đà, nhất định là như thế!

            Câu trả lời trên đây của Đức Phật đã cho thấy thật hết sức rõ ràng là Ngài chủ trương sự bình đẳng tuyệt đối trên phương diện tâm linh giữa người nam và người nữ. Và Ngài cũng thường xuyên quan tâm đến sự thăng tiến tâm linh của người dì của Ngài, bằng cách thuyết giảng thêm hầu giúp cho người dì của mình chóng trở thành một vị Arhati (A-la-ti) tức là một nữ tu sĩ "xứng đáng đạt được sự giải thoát", ngang hàng với danh hiệu arhant (A-la-hán)

* * *

Sách có bán tại DAVIBOOKS - SÁCH ĐẤT VIỆT:

-  A30/9 QL50, Bình Hưng, Bình Chánh, TP.HCM (028.62 97 23 56)

Davibooks đem đến cho Quý độc giả những cuốn sách mới nhất, nhanh nhất, và chất lượng nhất.